Iets om je voor te schamen...

Er is iets dat ik u wil vertellen, namelijk dat ik mijn urine en ontlasting niet kan ophouden. Ik draag daarvoor altijd opvangmaterialen, en meestal gaat dat goed, maar soms als ik het in mijn broek heb gedaan dan ben ik nat, of heb ik een grote boodschap niet kunnen ophouden. Het is iets waar ik me vaak voor schaam, maar tegen u, de lezer, kan ik het wel vertellen. U bent professional, u kent het probleem. Voor u hoef ik mij niet te schamen.

Schaamte is een vervelende emotie, waarbij je bang bent om niet geaccepteerd te worden door de mensen om je heen. Je doet iets waarvan je denkt dat anderen dat niet gepast zullen vinden. Incontinent zijn is daar voor velen een voorbeeld van. Als volwassenen hebben we geleerd dat we onze plas en ontlasting moeten kunnen ophouden. We hebben speciale kamertjes gebouwd waar we afgezonderd van anderen onze behoefte kunnen lozen. Maar als je dat niet kan, als je het als volwassene niet kan ophouden en het in je broek doet, dan is dat raar. Mensen die het niet lukt om aan dat beeld van hun omgeving te kunnen voldoen, die het niet lukt om op tijd dat speciale kamertje te bereiken en onverwachts urine of ontlasting laten gaan, die voldoen niet aan de verwachting van de groep en dat levert schaamte op. De verhalen die binnenkomen bij Incontinentie.Net staan bol van schaamte. Ik ben bang dat anderen het zullen merken. Ik durf bijna niet meer de deur uit. Ik ben bang dat anderen zien dat ik een incontientieslip draag. Ik durf het niet aan mijn partner te vertellen. Hoe kom ik onopvallend aan materiaal, zonder dat anderen daar iets van merken?

Eigenlijk is schaamte een gevoel dat ons door ánderen wordt opgelegd. De leden van de groep waar wij toe behoren vinden dat het niet gepast is als we geen controle hebben over onze sluitspieren en het in de broek doen. Waarom hebben we dat eigenlijk zo geleerd? Allereerst is er een praktisch argument. Als kinderen altijd maar luiers zouden blijven dragen dan blijven de moeders bezig met luiers kopen, verschonen, wassen of weggooien. Dat is erg onhandig, en als we in principe toch in staat zijn om controle uit te oefenen op onze spieren, laten we daar dan ook maar gebruik van maken. Maar… kinderen leren dat niet vanzelf. Tot hun tweede levensjaar hebben ze 'het' altijd maar gewoon gedaan, en opeens moet dat anders en kan je het niet meer veilig in een luier doen. En daar is overredingskracht voor nodig van de ouders. Ik zag laatst hoe dit aan mijn neefje werd duidelijk gemaakt. "Nee, jij hoeft geen luier meer om, want die zijn voor babies en dat ben jij niet meer. En als je vandaag niet in je broek plast, dan krijg je een beloning!" En als het dan toch misgaat dan zijn er maar weinig ouders die daarbij geen subtiele afkeuring laten blijken. Al heel vroeg worden we dus geïndoctrineerd dat het niet gepast is om het in je broek te doen. En al die kleine, afkeurende signalen wanneer het mis gaat leggen we goed in ons geheugen vast. In je broek plassen is voor een tweejarige nog niet schaamtevol, maar voor een twintigjarige is dat wel zo geworden.

Dat die schaamtegevoelens ons al vroeg worden bijgebracht illustreert het volgende voorbeeld. Wij kregen op onze site een vraag van een zelfstandig wonende gehandicapte man. Door zijn oudere leeftijd kostte alles wat meer moeite en energie, en het werd hem teveel om 's nachts helemaal uit bed te kunnen komen om naar de wc te gaan. Omdat hij een beperkte handfunctie had, lukte het hem niet om een urinaal te gebruiken en hij had er daarom voor gekozen om absorberend incomateriaal te gaan gebruiken. Maar nu kwam zijn probleem: het lukte hem simpelweg niet om liggend in bed in zijn broek te plassen. Door alles wat ie vroeger had geleerd - en wat we allemáál leren - lukte het hem niet om het schaamtegevoel te overwinnen om zo te plassen.

Ik stel me weleens voor hoe mooi het zou zijn als incontinentie de normaalste zaak van de wereld zou zijn en niemand er zich voor zou schamen. Dat in de kantooromgeving de ambtenaar tegen zijn collega's zegt: "Gaan jullie alvast maar naar de kantine, ik moet mijzelf eerst nog even verschonen want ik ben toch al behoorlijk nat." Of dat het debat in de Tweede Kaner even wordt onderbroken omdat de fractievoorzitter ontlasting heeft gehad. Of dat alle incoslips met klitteband deze week in de bonus zijn bij Albert Heijn. Of een film van James Bond die door het vullen van een beenzak met een contact op afstand een explosie kan veroorzaken, en vervolgens het bed induikt met een mooie dame die een inco-inlegger in haar onderbroekje heeft.

Eigenlijk is incontinentie een dubbel probleem. Allereerst moet je het verlies van de controle praktisch zien op te lossen. Gelukkig bestaan er zulke goede afvoerende en absorberende materialen dat de techniek je daarvoor niet in de steek zou hoeven laten. Maar naast het praktische probleem heb je ook nog met de mensen om je heen te maken die er wat van vinden. Of waarvan je dénkt dat ze er wat van vinden. Misschien zijn die schaamtegevoelens nog wel het moeilijkste van alles. Je er niets van aan trekken, dát zou de oplossing zijn. Maar ja, zoiets is gemakkelijker gezegd dan gedaan.

We zouden nog uren kunnen doorfilosoferen over dit onderwerp, maar het is tijd om af te ronden. Laat ik mijzelf eerst maar eens gaan verschonen, want ik heb het ondertussen toch behoorlijk in mijn broek gedaan. Tegen u kan ik dat wel zeggen, en voor u hoef ik mij niet te schamen, toch?

 
Webinco